Bruksizm – diagnostyka i leczenie

Czym jest bruksizm?

Bruksizm jest powtarzalną aktywnością mięśni żuchwy, która może przejawiać się zaciskaniem lub zgrzytaniem zębami, a także napinaniem lub wysuwaniem żuchwy. Występuje w dwóch odmiennych postaciach — podczas snu oraz w czasie czuwania.

Bruksizm podczas snu

To aktywność mięśni żucia występująca podczas snu. Może mieć charakter rytmiczny lub nierytmiczny. Zgrzytanie zębami może być jednym z jej przejawów, ale nie występuje u każdego pacjenta.

Bruksizm w czasie czuwania

Może przejawiać się powtarzalnym lub długotrwałym kontaktem zębów, zaciskaniem, napinaniem żuchwy albo jej usztywnianiem lub wysuwaniem — również bez kontaktu zębów.

Bruksizm to więc więcej niż zgrzytanie zębami.

_{W naszym gabinecie w Łodzi zajmujemy się diagnostyką i leczeniem bruksizmu w oparciu o aktualną wiedzę medyczną, łącząc stomatologię i fizjoterapię stomatologiczną.}

Zgrzytanie i zaciskanie zębów – jakie objawy mogą zwrócić uwagę?

• zaciskanie zębów w ciągu dnia,
• zgrzytanie zębami podczas snu zauważone przez partnera,
• zmęczenie lub napięcie mięśni żucia,
• ból w okolicy żwaczy lub skroni,
• poranna sztywność lub dyskomfort w obrębie żuchwy,
• nadwrażliwość lub uszkodzenia zębów,
• ograniczenie komfortu podczas otwierania ust lub żucia,
• współistniejące dolegliwości stawu skroniowo-żuchwowego.

Żaden pojedynczy objaw nie pozwala jednak samodzielnie rozpoznać bruksizmu.

Starte zęby a bruksizm

Starcie zębów może być jednym z powodów, dla których pacjent trafia do gabinetu, ale nie jest samo w sobie dowodem aktywnego bruksizmu.

Wygląd zębów jest zapisem tego, co działo się z nimi przez lata. Na ich zużycie mogą wpływać różne czynniki, dlatego oceniamy nie tylko powierzchnie zębów, ale również funkcję mięśni, pracę żuchwy, stawy skroniowo-żuchwowe oraz informacje uzyskane od pacjenta.

Czy nieprawidłowy zgryz powoduje bruksizm?

Współczesne rozumienie bruksizmu nie pozwala traktować nieprawidłowego zgryzu jako jego prostej przyczyny.

Ocena zgryzu pozostaje ważną częścią badania stomatologicznego, ale korygowanie kontaktów pomiędzy zębami nie powinno być traktowane jako metoda eliminująca sam bruksizm.

Czy stres powoduje bruksizm?

Związek jest bardziej złożony. Stres i napięcie emocjonalne mogą mieć znaczenie szczególnie w przypadku bruksizmu w czasie czuwania, ale nie można sprowadzić każdego przypadku bruksizmu do stresu.

Bruksizm podczas snu i bruksizm w czasie czuwania mają odmienne mechanizmy i dlatego wymagają osobnej oceny.

Diagnostyka bruksizmu w gabinecie Benydent w Łodzi

Nie diagnozujemy bruksizmu wyłącznie na podstawie startego zęba, napiętego mięśnia czy informacji o zgrzytaniu podczas jednej nocy. Podstawą jest całościowa ocena pacjenta.

Badanie może obejmować:

• szczegółowy wywiad
• ocenę występowania zaciskania i zgrzytania zębami,
• badanie mięśni żucia,
• ocenę ruchów żuchwy,
• badanie stawów skroniowo-żuchwowych,
• ocenę zębów i ich zużycia,
• ocenę bólu i innych dolegliwości,
• analizę czynników mogących wpływać na problem.

Najważniejsze nie jest samo nadanie pacjentowi etykiety „bruksizm”, lecz ustalenie, czy aktywność mięśni żucia powoduje konsekwencje kliniczne i które z nich wymagają leczenia.

Leczenie bruksizmu – czy każdy bruksizm trzeba leczyć?

Nie każdy bruksizm wymaga leczenia.

Jeżeli aktywność mięśni żucia nie powoduje istotnych negatywnych następstw, samo jej stwierdzenie nie oznacza automatycznie konieczności terapii.

Jeżeli natomiast występują ból, przeciążenie mięśni, uszkodzenia zębów lub inne dolegliwości, postępowanie dobieramy indywidualnie.

Może ono obejmować:

• edukację i samoobserwację,
• zmianę zachowań związanych z zaciskaniem zębów,
• fizjoterapię stomatologiczną,
• indywidualną szynę,
• ochronę i leczenie uszkodzonych zębów,
• leczenie współistniejących zaburzeń narządu żucia,
• w uzasadnionych przypadkach współpracę z innymi specjalistami.

Nie ma jednego schematu leczenia właściwego dla każdego pacjenta z bruksizmem.

Szyna relaksacyjna a bruksizm

Indywidualna szyna może być ważnym elementem postępowania, szczególnie gdy celem jest ochrona zębów przed następstwami przeciążeń lub istnieją inne wskazania wynikające z badania.

Szyna może chronić zęby i być elementem terapii, ale samo jej noszenie nie usuwa mechanizmu bruksizmu.

Dowiedz się więcej: szyna relaksacyjna w Łodzi →

Fizjoterapia stomatologiczna przy bruksizmie

Jeżeli bruksizmowi lub zaburzeniom narządu żucia towarzyszą ból mięśni, ich nadmierne napięcie, ograniczenie ruchomości żuchwy lub inne zaburzenia funkcji, jednym z elementów postępowania może być fizjoterapia stomatologiczna.

Jej celem może być zmniejszenie dolegliwości bólowych, poprawa ruchomości żuchwy i poprawa komfortu funkcjonowania.

Fizjoterapia stomatologiczna w Łodzi →

Bruksizm a staw skroniowo-żuchwowy

Bruksizm i zaburzenia stawu skroniowo-żuchwowego mogą występować u tej samej osoby, ale nie są tym samym problemem.

Trzaski lub przeskakiwanie w stawie również nie oznaczają automatycznie, że ich przyczyną jest bruksizm.

Szczególnej oceny wymagają między innymi:

• ból stawu,
• ograniczenie otwierania ust,
• blokowanie żuchwy,
• nowe lub zmieniające się objawy,
• dolegliwości utrudniające jedzenie.

Staw skroniowo-żuchwowy – diagnostyka i leczenie w Łodzi →

BÓLE GŁOWY

U części pacjentów dolegliwości mięśni żucia i zaburzenia skroniowo-żuchwowe współistnieją z bólami głowy, szczególnie w okolicy skroni.

Nie oznacza to jednak, że każdy ból głowy jest skutkiem bruksizmu.

Bóle głowy i twarzy związane z narządem żucia →

Bruksizm – leczenie w Benydent w Łodzi

W diagnostyce zaburzeń narządu żucia ważne jest dla nas znalezienie odpowiedzi na trzy pytania:

Co rzeczywiście dzieje się u pacjenta?

Które objawy są ze sobą związane?

Które z nich wymagają leczenia?

Dopiero na tej podstawie ustalamy sposób postępowania. W Benydent diagnostyka stomatologiczna może być połączona z fizjoterapią stomatologiczną, a jeśli istnieją wskazania — również z wykonaniem indywidualnej szyny.

Najczęstsze pytania o bruksizm

Czy bruksizm oznacza zgrzytanie zębami w nocy?

Nie tylko. Bruksizm występuje także w czasie czuwania i może obejmować zaciskanie zębów, napinanie żuchwy lub jej usztywnianie.

Czy można mieć bruksizm i o tym nie wiedzieć?

Tak. Szczególnie aktywność podczas snu może pozostać niezauważona przez pacjenta.

Czy starte zęby oznaczają bruksizm?

Nie. Zużycie zębów jest jednym z elementów ocenianych podczas diagnostyki, ale nie pozwala samo w sobie stwierdzić aktywnego bruksizmu.

Czy szyna relaksacyjna leczy bruksizm?

Szyna może chronić zęby i być elementem postępowania. Nie należy jednak traktować jej jako metody, która sama usuwa aktywność bruksistyczną.

Czy nieprawidłowy zgryz powoduje bruksizm?

Aktualna wiedza nie uzasadnia traktowania nieprawidłowego zgryzu jako prostej przyczyny bruksizmu.

Czy fizjoterapia stomatologiczna może pomóc?

Może być pomocna, jeżeli występują dolegliwości mięśniowo-stawowe, ból lub ograniczenia funkcji. Wskazania ustala się indywidualnie.

dr n. med. Łukasz Pawlak

Od ponad 25 lat zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń czynnościowych narządu żucia. Jest związany z Uniwersytetem Medycznym w Łodzi, gdzie zajmuje się również dydaktyką dotyczącą zaburzeń narządu żucia.

Poznaj lekarza →